میوههای مرکبات منبعی غنی و برجسته از فلاونوئیدهای زیستفعال هستند، بهویژه فلاونوئیدهای چندمتوکسیلهشده (PMFs) مانند نوبیلتین، تانژرییتین و ۵-دمتیل نوبیلتین. علاوه بر این، مرکبات منبعی فشرده از زانتوفیلهای زیستفعال (مانند استرهای ویولاگزانتین)، کاروتنوئیدهای پیشساز ویتامین A (مانند β-کریپتوگزانتین) و آپوکاروتنوئیدها (مانند β-سیتراورین) محسوب میشوند. این ترکیبات زیستفعال موجب کاهش واسطههای التهابی و گونههای فعال اکسیژن (ROS) در بدن میشوند و بدین ترتیب خطر سندرم متابولیک، از جمله بیماریهای عصبی-تخریبی، بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت و سرطان را کاهش میدهند.
علاوه بر این، روغن ضروری مرکبات که غنی از ترپنها (مانند D-لیموئن) و لیمونوئیدها (مانند لیمونین) است، محصولی اقتصادی و ارزشمند به حساب میآید؛ زیرا دارای خواص طعمدهنده، ضد میکروبی، آنتیاکسیدانی و سایر فواید سلامتی است.
پیشرفتهای قابل توجهی در مطالعه ترکیب، محتوا و فعالیتهای سلامتبخش ترکیبات زیستفعال مرکبات حاصل شده است. با این حال، در تحقیقات آینده، حوزههای زیر باید مورد توجه قرار گیرند تا موانع موجود برطرف شوند:
- غربالگری گونههای سنتی و جدید با استفاده از تکنیکهای تحلیلی مدرن برای شناسایی تنوع ژنتیکی در محتوا و ترکیب؛ این دادهها میتوانند به انتخاب گونههای غنی از ترکیبات زیستفعال برای فرمولاسیونهای غذایی کمک کنند. همچنین، شناسایی دقیق مرحله رشد مرکبات که بیشترین ترکیبات زیستفعال را دارد و مناسب مصرف است، ضروری است.
- روشنسازی مکانیسمهای سلولی و مولکولی عملکرد ترکیبات زیستفعال مرکبات در بدن.
- انجام مطالعات مداخلهای انسانی بیشتر برای اثبات فواید سلامتی ترکیبات زیستفعال مرکبات.
- بررسی اثرات همافزایی در دسترسی زیستی و فعالیت زیستی میان ترکیبات زیستفعال مختلف مرکبات؛ علاوه بر این، اثرات همافزایی میان ترکیبات زیستفعال مرکبات و داروهای بالینی باید مورد بررسی قرار گیرد.
- ضایعات میوههای مرکبات میتوانند منبعی کمهزینه و دوستدار محیطزیست برای ترکیبات زیستفعال باشند؛ با این حال، تحقیقات بیشتری در زمینه استخراج و استفاده بهینه از ترکیبات زیستفعال موجود در ضایعات مرکبات مورد نیاز است.
